Edit Content

O nas

Jesteśmy profesjonalną agencją zatrudnienia KS Service, specjalizującą się w dostarczaniu kompleksowych rozwiązań z zakresu rekrutacji, doradztwa zawodowego oraz zarządzania zasobami ludzkimi. Znajdziesz Nas w Szczecinie, Łodzi i Poznaniu

Dane kontaktowe

Pożyczka z kasy zapomogowo-pożyczkowej, a pożyczka pracownicza

Pożyczka z kasy zapomogowo-pożyczkowej, a pożyczka pracownicza

Warto wiedzieć czym różni się pożyczka z kasy zapomogowo-pożyczkowej od pożyczki pracowniczej. Pierwsza z nich jest bowiem udzielana ze środków, które posiada kasa zapomogowo-pożyczkowa, a druga ze środków pracodawcy. W tym względzie, pomimo wejścia w życie nowych przepisów już jakiś czas temu, wciąż zdarza się, iż są one księgowane tak samo, co jest ewidentnym błędem.

Co zatem powinniśmy wiedzieć o pożyczkach pracowniczych?

Co do zasady osoba, która została zatrudniona przez pracodawcę, ma możliwość skorzystania z kilku form pożyczek. Trzeba jednak pamiętać, iż każda z nich jest inna, w odniesieniu chociażby do kwoty, przeznaczenia, sposobu spłaty czy też formy zawarcia umowy. Pożyczki te są od siebie niezależne i można je uzyskiwać jednocześnie, a o przyznaniu decydują tutaj różne okoliczności oraz osoby. Warto szczególnie zaakcentować różnicę pomiędzy pożyczką udzieloną z kasy zapomogowo-pożyczkowej, a pożyczką udzieloną ze środków pracodawcy.

Istotne jest, iż pożyczka, która jest udzielana ze środków pracodawcy, ma indywidualny, nieuregulowany charakter i najczęściej jest stosowana w pewnych branżach u prywatnych przedsiębiorców. W tym kontekście przepisy powszechne, a w tym szczególnie ustawa z 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim (Dz.U. z 2023 r. poz. 1028), jak i ustawa z 29 sierpnia 1997 roku – Prawo bankowe (Dz.U. z 2023 r. poz. 2488) limitują wartość tej pożyczki. Z kolei kodeks pracy oraz przepisy związane z ubezpieczeniami społecznymi, zdrowotnymi a także podatkami, określają ramy, w jaki sposób może być ona spłacana, by nie była traktowana jako zaliczka na wynagrodzenie przyszłe, ani jako forma działalności gospodarczej, jak ma to miejsce chociażby w przypadku instytucji pożyczkowych. Niewątpliwie każdy pracodawca, posiadając wolne środki obrotowe, może z nich swym pracownikom udzielić takowej pożyczki. Jednakże pożyczki te należy odróżnić od stałych czy też jednorazowych zaliczek, udzielanych pracownikowi w związku z pełnionymi obowiązkami.

Pamiętać należy, iż w przypadku kwoty pożyczki wyższej niż 1.000,00 zł, mamy do czynienia z obowiązkiem zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, zaś pożyczka taka musi być odpowiednio udokumentowana. Należy również pamiętać o stopie oprocentowania takiej pożyczki, bowiem podmiot zarządzający, udzielając takowych pożyczek, nie może narażać na straty samego przedsiębiorstwa, ale też nie powinien się na tym bogacić. Więc najczęściej oprocentowanie jest bardzo niskie, dużo korzystniejsze od pożyczek bankowych.

W powyższym kontekście drugą, najbardziej powszechną formą, występującą we wszystkich większych zakładach pracy, jest pożyczka udzielana z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Tutaj o wysokości pożyczki nie decyduje już bezpośrednio zarząd przedsiębiorstwa, lecz są one udzielane na podstawie wcześniej wypracowanego i przyjętego regulaminu zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Środki finansowe zgromadzone w ramach tego funduszu pochodzą z okresowego odpisu od środków pracodawcy, przeznaczonych na wynagrodzenia. Kwota tego odpisu jest określana adekwatnie do liczby pracowników i ich dochodów, natomiast sama wysokość pożyczek, jak i długość spłaty oraz oprocentowanie, są zależne od indywidualnej sytuacji bytowej pracownika chcącego wziąć pożyczkę, ale też i emeryta, o ile regulamin to przewiduje. Chociaż zakładowy fundusz świadczeń socjalnych jest odrębnym funduszem, to nie są to środki, których właścicielem pozostaje przedsiębiorstwo, a dysponentem kierownik jednostki. Tego typu pożyczki nie podlegają obowiązkowi zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych, lecz skorzystanie z preferencyjnej stawki odsetkowej wiązać się może z koniecznością przechowywania przez pracownika dokumentacji, poświadczającej indywidualne uprawnienia do niej, jak chociażby konieczność sfinansowania operacji ratującej życie.

Jakie jeszcze formy pożyczek są spotykane wśród pracowników?

Zasadniczo kolejną istotną formą udzielania pożyczek są pożyczki z kasy zapomogowo-pożyczkowej, działającej na podstawie ustawy z 11 sierpnia 2023 roku o kasach zapomogowo-pożyczkowych (Dz.U. z 2023 r. poz. 1666, zwana dalej ustawą o kasach zapomogowo-pożyczkowych). W tym miejscu warto wiedzieć, iż jeśli kasa zapomogowo-pożyczkowa u danego pracodawcy nie istnieje, a jednocześnie wśród zatrudnionych co najmniej 10 osób wyrazi chęć jej utworzenia, wówczas pracodawca jest zobowiązany pokryć wszelkie koszty organizacyjne, udostępnić adres, pomieszczenia na siedzibę i oddelegować pracowników, bądź też zapewnić zewnętrzną obsługę prawną, księgową, a w tym kancelaryjną i kasową, o ile sam już posiada kasę. Jednocześnie zatrudnieni mogą również wyrazić chęć dołączenia do istniejącej kasy zapomogowo-pożyczkowej czy też międzyzakładowej, o ile zgodzi się ona objąć swoją działalnością kolejny zakład pracy. W obu tych przypadkach pożyczki udzielane są ze środków tej organizacji, a nie środków pracodawcy – tym samym nie są to pożyczki pracownicze.

Istotne jest to, iż kasy zapomogowo-pożyczkowe, od reformy wprowadzonej na podstawie aktualnej ustawy o kasach zapomogowo-pożyczkowych, nie udzielają pożyczek tylko osobom zatrudnionym u pracodawcy, ale również emerytom i rencistom, będącym kiedyś zatrudnionymi lub pracownikom innego pracodawcy, których międzyzakładowa kasa zapomogowo-pożyczkowa obejmuje.

Ważne jest przy tym to, iż przed reformą poprawne było księgowanie pożyczek udzielanych ze strony kasy zapomogowo-pożyczkowej jako pożyczek od pracodawcy, czyli pracowniczych, jak ma to miejsce w przypadku zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Obecnie natomiast pożyczki udzielane członkom kasy zapomogowo-pożyczkowej nie mogą być księgowane jako pożyczki pracownicze, bowiem członkowie kasy nie są pracownikami kasy zapomogowo-pożyczkowej, ale jej właścicielami. Tym samym taką organizację należałoby porównać do innych zrzeszeń, które mają zdolność do udzielania pożyczek na rzecz swoich członków.

Podkreślić należy, iż każda udzielona pożyczka ze strony kasy zapomogowo-pożyczkowej podlega indywidualnej ocenie zarządu pod kątem spełnienia specyficznych, ujętych w statutach czy też regulaminach, zasadach. Zarząd kasy wobec biorących pożyczki nie jest pracodawcą, a wypłata pożyczki nie stanowi i nigdy nie będzie stanowić zaliczki na wynagrodzenie. Pożyczka udzielana ze środków kasy zapomogowo-pożyczkowej jest zabezpieczana przez wkład członkowski, a czasem również poprzez poręczycieli. Członek kasy, który zaciągnął pożyczkę, w dowolnym momencie może ją spłacić gotówką, czy też wykorzystując na ten cel zgromadzone własne wkłady. Będzie to jednak możliwe, o ile dopełni w danym roku obowiązku składkowego, ustalonego jako minimalny wkład miesięczny.

Niestety nadal w bardzo wielu przedsiębiorstwach środki zakładowego funduszu świadczeń socjalnych i kas zapomogowo-pożyczkowych traktowane są równorzędnie. Nadal zatem nieprawidłowo ewidencjonuje się pożyczki z kasy zapomogowo-pożyczkowej jako pożyczki pracownicze.

Przypomnieć należałoby, iż podstawową działalnością kasy zapomogowo-pożyczkowej, zgodnie z PKD 94.99, jest ustalenie zasad pozyskiwania i gromadzenia pieniędzy, które zapisuje się na odpowiednie celowe fundusze. Fundusze te odpowiednio nazywa ustawa o kasach zapomogowo-pożyczkowych i nie mogą być one utożsamiane z kontem zakładowego funduszu świadczeń socjalnych, czy też innymi celowymi funduszami, będącymi w gestii pracodawcy.

Ważnym jest, iż nieprawidłowe ujmowanie pożyczki z kasy zapomogowo-pożyczkowej jako pożyczki pracowniczej, nie tylko tworzy niepoprawny zapis księgowy, lecz nie daje również możliwości śledzenia aktualności spłaty, niedopłaty czy też nadpłaty, a także i czasowego zawieszenia spłat. Do roku 2021, gdy pracodawca był dysponentem tych środków, mógł on sfinansować czy też obciążyć wynagrodzenie pracownika z tego tytułu, natomiast obecna ustawa o kasach zapomogowo-pożyczkowych mu to uniemożliwia, oddając prawo i zasady dysponowania środkami, a w tym chociażby zwolnieniami ze spłaty, jedynie organom kasy, a zatem zawieszenie składek czy też rat, jest możliwe jedynie ze względu na indywidualne zdarzenia losowe, a nie, jak było dotychczas, przez brak wpłaty czy ze względu na urlop bezpłatny lub wychowawczy, bądź sytuację, gdy pracownik nie otrzyma od pracodawcy wystarczającego wynagrodzenia na odprowadzenie składki.

Czy są jeszcze inne formy udzielania pożyczek pracownikom ze strony pracodawcy?

Generalnie spotyka się również i inne formy udzielania pożyczek pracowniczych, które są najczęściej obecne w służbach mundurowych, bądź instytucjach państwowych. W tym względzie z resortowych funduszy celowych, którymi dysponuje pracodawca, kierownik bądź inny dysponent środków, wsparcie finansowe może być udzielone w formie bezzwrotnej, a także zwrotnej, czyli właśnie w formie pożyczek. Warunki tworzenia tych funduszy, jak i sposób korzystania, określają odrębne przepisy i najczęściej uzupełnione są one o lokalne regulaminy.

Jako jedną z ostatnich możliwości uzyskania pomocy finansowej jest również możliwość uzyskania przez pracownika pożyczki z funduszu stowarzyszeń, fundacji, zrzeszeń, izb lub innych organizacji przyzakładowych lub międzyzakładowych albo związkowych. Tutaj niewątpliwie warunki ich uzyskania oraz kwoty będą istotnie się różniły, jednakże to również nie będą formalnie pożyczki pracownicze, bowiem podobnie jak w przypadku kas zapomogowo-pożyczkowych, tego typu pożyczki są udzielane z funduszu odrębnej organizacji.

Podsumowując, w kontekście możliwości pozyskania pożyczek od pracodawcy należy rozróżniać szczególnie te pozyskane ze strony kasy zapomogowo-pożyczkowej, od tych uzyskanych chociażby ze strony zakładowego funduszu świadczeń socjalnych. Istotnym jest bowiem, iż pożyczka pochodząca ze środków kasy zapomogowo-pożyczkowej, jest ze środków zgromadzonych przez tę kasę, natomiast pożyczka pracownicza udzielana jest ze środków będących w gestii pracodawcy. Tym samym pożyczka z kasy zapomogowo-pożyczkowej nie jest pożyczką pracowniczą.