Rodzaje umów u pracę

Umowa o pracę jest czynnością prawną, polegającą na złożeniu zgodnych oświadczeń woli przez pracodawcę i pracownika.

W zgodzie z tym pracownik zobowiązuje się do świadczenia pracy na rzecz pracodawcy, na warunkach przez niego określonych, dotyczących miejsca, czasu i kierownictwa, a pracodawca do zapłaty wynagrodzenia umówionego przed podjęciem pracy.

Czym jest umowa o pracę i co powinna zawierać

Umowa o pracę powinna być sporządzona na piśmie w dwóch egzemplarzach, po jednym dla każdej ze stron. Według Kodeksu pracy każda umowa powinna być podpisana przez dwie osoby, czyli przez pracownika i osobę upoważnioną przez pracodawcę. Umowa może być także ustna, ale pracodawca ma obowiązek potwierdzić ją osobiście najpóźniej do dnia rozpoczęcia pracy przez pracownika. Pisemna umowa to zabezpieczenie pracownika tak samo jak pracodawcy, jako dokument pozwalający stwierdzić, czy umowa miała charakter stosunku pracy. Mimo dowolności formy umowa powinna posiadać konkretną formę i określać:

- strony umowy: dane osobowe pracownika oraz pracodawcy, a także osoby go reprezentujące

- rodzaj umowy

- datę zawarcia umowy

- rodzaj pracy: funkcję pracownika, jego obowiązki, nazwę stanowiska pracy

- miejsce wykonywania pracy

-wymiar czasu pracy

- wynagrodzenie: wysokość wynagrodzenia oraz premie i ewentualne dodatki

- termin rozpoczęcia pracy: w zależności od rodzaju umowy,a także jej zakończenie

Rodzaje umów o pracę

Kodeks pracy dzieli umowy w zależności od czasu ich trwania i wyróżnia: umowę na okres próbny, umowę w celu przygotowania zawodowego, umowę na zastępstwo, umowę na czas wykonania określonej pracy, umowę na czas określony oraz umowę na czas nieokreślony.

Umowa na okres próbny

Zgodnie z art. 25§ 2 k.p. jest najczęściej pierwszą umową pomiędzy pracownikiem, a pracodawcą i pozwala obu stronom sprawdzić czy dalsza współpraca spełnia ich wymagania. Okres jej trwania to maksymalnie 3 miesiące i, co istotne, może być zawarta tylko raz. Wyjątkiem jest wystąpienie co najmniej 3-letniej przerwy w zatrudnieniu. Okres wypowiedzenia jest zależny od czasu trwania umowy.

Umowa w celu przygotowania zawodowego

To umowa zawierana z osobą młodocianą, czyli poniżej 18 roku życia, która ma obowiązek dokształcania się. Pracodawca, zatrudniając taką osobę ma obowiązek umożliwienia uczniowi, uczestniczenia w zajęciach szkolnych. Regulują ją przepisy umowy na czas nieokreślony. Umowa może być rozwiązana, gdy osoba młodociana nie wywiązuje się ze swoich obowiązków, nie może wykonywać zawodu lub przez niekorzystną sytuację przedsiębiorstwa.

Umowa na czas określony

Zgodnie z art. 25¹ § 1 k.p. może być zawarta jako druga umowa z pracodawcą, po wygaśnięciu umowy na okres próbny lub jako pierwsza. Zawiera z góry określony okres pracy, jest umową sezonową. Jeśli pracodawca zawarł z pracownikiem dwie umowy o pracę to trzecia, jeżeli przerwa między ostatnią nie przekracza miesiąca, jest już traktowana jako umowa na czas nieokreślony. Okres zatrudnienia nie może przekraczać 33 miesięcy. Jeżeli jest zawarta na mniej niż 6 miesięcy, może być rozwiązana tylko za porozumieniem stron, w przypadku okresu ponad 6 miesięcy, okres wypowiedzenia wynosi 2 tygodnie, jednak tylko przy odpowiedniej klauzuli w umowie.

Umowa na czas nieokreślony

Zgodnie z art. 25 § 1 k.p. jest umową bezterminową i zakłada istnienie stałej więzi między pracodawcą a pracownikiem oraz stabilność zatrudnienia. Najbardziej korzystna z punktu widzenia pracownika, ale także najbardziej obciążająca pracodawcę. Pracownikowi zatrudnionemu na podstawie tej umowy przysługują wszystkie przywileje wynikające z Kodeksu Pracy. Okres wypowiedzenia jest zależny od stażu pracy.

Dwie poniżej opisane umowy, zgodnie z nowelizacją Kodeksu pracy z 22 lutego 2016, są nieaktualne, jednak zostały podane dla poszerzenia wiedzy i świadomości społecznej, a także, by zaakcentować szybkość zachodzenia zmian na rynku pracy.

Umowa na zastępstwo

Przepisy tego szczególnego rodzaju umowy wskazane są w art. 25 k.p. Zawierana jest na czas nieobecności pracownika w pracy. Może mieć konkretny termin lub być do czasu powrotu pracownika, którego to zastępstwo dotyczy. Różni się od umowy o pracę na czas określony przede wszystkim brakiem ograniczenia do 33 miesięcy łącznego czasu trwania zatrudnienia oraz konieczności przekształcenia jej na umowę na czas nieokreślony; brakiem ochrony dla kobiet w ciąży. Okres wypowiedzenia to 3 dni.

Umowa na czas wykonania określonej pracy

Dotyczy przede wszystkim umów na pracę sezonową lub cykliczną, ponieważ termin ich zakończenia nie jest dokładnie określony. Jest zawierana w celu wykonania określonego zadania. Nie przewiduje rozwiązania stosunku pracy za wypowiedzeniem.